Tổng hợp

Truyện tranh không có lỗi

Các bố mẹ thường không hài lòng khi thấy con đọc truyện tranh. Với họ, truyện tranh là một cái gì đó rất nhảm nhí. Tôi thường nghe những lời phàn nàn: Gì mà toàn bụp với bốp, xoạch. Có mỗi mấy cái truyện nhảm nhí mà kéo dài ra hết tập nọ đến tập kia.

Những người lớn ấy đã quên mất một điều rằng, truyện tranh đã từng là một món ăn thiết yếu của chính họ thời thơ ấu. Chúng ta đã từng lớn lên cùng với Đô rê mon, 7 viên ngọc rồng, Conan, Siêu quậy Teppy. Nhưng biết làm sao khi phần lớn chúng ta khi lớn lên đã quên mất mình cũng từng là trẻ con. Bằng tư duy thực dụng và thói quen trấn áp của người lớn, chúng ta mong đợi cuốn sách sẽ dạy cho đứa trẻ một bài học nào đó, đặc biệt là bài học đạo đức, hoặc làm cho chúng học giỏi hơn, thông minh hơn. Nhưng trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ. Với tầm nhìn hẹp như ống khói, chúng không nhất thiết phải bận tâm tới những mục tiêu cao cả và có quyền được hưởng thụ một tuổi thơ vô tư và không vụ lợi.

Tiếng cười hồn nhiên và sảng khoái mà truyện tranh đem lại chính là phần thưởng xứng đáng cho những đứa trẻ sau một ngày mệt nhọc và căng thẳng. Những trò quậy nhảm nhí vô bổ của Teppy hay sự ngây ngô của Songoku, sự hậu đậu ngốc nghếch của Nobita, giọng hát khủng khiếp của Chaien, những hình vẽ sinh động mà mới nhìn qua thôi ta đã không nhịn được cười khiến cho tất cả trẻ em đều hứng thú. Là bố mẹ, chẳng lẽ chúng ta lại keo kiệt đến nỗi không cho trẻ được thoải mái vui cười hay sao?

Đứa trẻ mải miết đọc Đô rê mon vì chúng cũng từng bị mắng mỏ vì điểm kém và hậu đậu, cũng từng bị ức hiếp như Nobita. Trong thế giới của chúng, cũng có những kẻ to xác chuyên đi bắt nạt người khác và những thằng mỏ nhọn chuyên mách lẻo, có những bà mẹ suốt ngày cằn nhằn và những ông bố không ngừng kể lể về thời trẻ oanh liệt. Giống như thời xưa người ta đã từng mong ước có một ông Bụt hay bà Tiên hiện ra lúc lâm nguy, đứa trẻ nào cũng ôm ấp giấc mơ sẽ nuôi trong nhà một bạn mèo máy Đô rê mon, hoặc chỉ cần em Đô ra mini thôi cũng được.

Đứa trẻ hồi hộp theo dõi từng tập sách của Bảy viên ngọc rồng bởi giấc mơ siêu năng lực là giấc mơ chẳng phải của riêng ai. Ai chẳng mơ ước mình không phải do bố mẹ đẻ ra mà đến từ một hành tinh khác, có một nguồn gốc bí ẩn, có một sức mạnh phi thường để có thể chiến thắng mọi bất công, diệt ác trừ gian. Giấc mơ trở thành siêu anh hùng đó đâu phải chỉ là niềm mong mỏi của những đứa trẻ. Chẳng phải là chúng ta mỗi khi bị sếp mắng mỏ, dọa đuổi việc, dọa tăng lương, mỗi khi cầm trên tay một nắm hóa đơn tiền điện, tiền nước, tiền dịch vụ, tiền học phí, chúng ta cũng từng mơ ước mình có thể trúng Vietlolt, trở thành tỉ phú vi vu trên những chiếc du thuyền sang trọng hay sao.

Truyện tranh với một thế giới phi logic, phi lý, tràn đầy ảo tưởng, một thực tại lộn ngược nơi những điều không thể trở thành có thể, chính là một kiểu cổ tích hiện đại, nó đã thay thế cho truyện cổ tích truyền thống trong việc nuôi dưỡng ước mơ và giải tỏa ẩn ức cho con người. Giống như truyện cổ tích là tiếng nói của những người dân thấp cổ bé họng trong xã hội, truyện tranh là phương tiện cất lời của những đứa trẻ yếu đuối và không có quyền lực, những đứa trẻ khao khát tự do và tràn đầy niềm yêu cuộc sống nhưng đã sớm vấp phải những rào cản của những qui phạm, định chế mà người lớn chúng ta đã giăng ra khắp nơi nơi.

Truyện tranh rất có ích cho các bạn nhỏ bắt đầu biết đọc. Lượng từ vựng ít ỏi, dễ hiểu, những hình ảnh minh họa ngộ nghĩnh, các tình huống hài hước trong truyện tranh khiến việc đọc trở nên đỡ mệt nhọc. Hình thức truyện dài kì khiến đứa trẻ phải đọc hết tập này đến tập khác, và vì thế nó thực sự là một công cụ tốt để rèn kĩ năng đọc và thói quen đọc cho trẻ.

Truyện tranh không có lỗi. Tuy nhiên, khi quan sát hành vi đọc trong nhiều ngày của hơn 500 đứa trẻ trong các thư viện, tôi phát hiện ra rằng, 90% các em sà vào khu vực truyện tranh và bỏ qua các cuốn sách thuộc các thể loại khác. Khi tới khảo sát các thư viện trường học, tôi nhận thấy các cuốn truyện tranh thường sớm bị cũ nát, trong khi đó rất nhiều các cuốn sách hay khác thì còn mới nguyên, thậm chí có cuốn vẫn còn nguyên lớp nilon bọc ngoài, dấu hiệu cho thấy chúng chưa từng được giở ra. Trẻ em có quyền được đọc truyện tranh, nhưng nếu toàn bộ những gì mà chúng được đọc chỉ là truyện tranh thôi thì đây quả là một vấn đề đáng để các bậc cha mẹ và thầy cô lưu tâm.

Khi thấy đứa trẻ của bạn đang đắm chìm vào truyện tranh mà bỏ qua tất cả những cuốn sách hay ho khác, bạn hãy thử tự đặt cho mình một số câu hỏi sau đây:

• Liệu con đã có đủ thời gian yên tĩnh để thực sự đọc một cuốn sách dày?
• Phòng của con chỉ có sách hay còn có các thiết bị điện tử nào khác?
• Các cuốn sách mà bạn muốn con đọc liệu có khó quá với năng lực đọc của con hay không?
• Những cuốn truyện tranh có được sắp đặt ở nơi dễ thấy và tiện tay với nhất hay không?

Nếu phần lớn các câu trả lời là có thì bạn có thể thử một số cách sau đây:

• Dành một khoảng thời gian nhất định trong tuần dành riêng cho việc đọc, ví như một buổi sáng chủ nhật. Trong khoảng thời gian này, hãy qui ước với con là cả nhà sẽ không dùng tivi, điện thoại, ipad, không đọc truyện tranh mà dành thời gian khám phá những cuốn sách hay khác có trong nhà. Trong lúc con đọc, bạn có thể thưởng thức một cuốn sách khác và đọc to lên cho con nghe những đoạn mà bạn cảm thấy hay, hoặc trao đổi với con cảm nhận của bạn về cuốn sách. Đứa trẻ học một cách vô thức bằng cách bắt chước và vì thế, hành động này của bạn chắc chắn sẽ có tác động rất lớn đến trẻ.

• Hãy sắp xếp thường xuyên giá sách của con, sao cho các cuốn truyện tranh được đặt ở xa tầm với, và giả vờ vô tình đặt những cuốn sách hay ở gần nơi con thường lui tới. Theo quan sát của tôi, những cuốn sách ở vị trí dễ quan sát, vừa tầm với bao giờ cũng có tần suất được đọc nhiều hơn.

• Trao đổi cởi mở với con về những cuốn truyện tranh mà con đang đọc. Bạn có thể bắt đầu bằng câu hỏi: Hôm nay con đang đọc truyện gì thế? Cuốn sách có gì thú vị mà mẹ thấy con cứ cười một mình trong lúc đọc thế? Con có thể kể cho mẹ nghe một đoạn buồn cười nhất được không? Rồi sau đó, hãy dẫn dắt trẻ tới những câu hỏi mang nhiều tính phản biện hơn bằng cách: Truyện con đang đọc thú vị đấy, hồi bé mẹ cũng thích. Nhưng con thử nghĩ xem nên dành bao nhiêu thời gian trong ngày để đọc truyện tranh, bao nhiêu thời gian dành để đọc những cuốn sách khác nữa? Điều gì xảy ra nếu mình chỉ đọc duy nhất một thể loại truyện tranh thôi?

• Hãy thường xuyên cho con tới các thư viện đặc biệt là các thư viện không có truyện tranh. Trong một môi trường vắng bóng truyện tranh, chắc chắn con sẽ lựa chọn các thể loại sách khác. Trong thư viện Sách ơi mở ra, chúng tôi đã lựa chọn cẩn thận từng cuốn, phân loại chúng theo độ tuổi, dán mã màu để trẻ có thể dễ dàng nhận ra cuốn sách phù hợp với mình. Và điều đặc biệt là những cuốn truyện tranh có nội dung không phù hợp với trẻ đã được loại bỏ để đảm bảo một môi trường sách thật sự lành mạnh cho mỗi đứa trẻ.

• Chọn cho con những cuốn sách phù hợp với độ tuổi và độ khó tăng dần. Một cuốn sách hay nhưng quá khó sẽ khiến trẻ cảm thấy nản chí, trong khi đó một cuốn sách quá nhạt nhẽo và dễ dãi có thể khiến trẻ phát chán.

• Kích thích trí tò mò của con bằng cách cho con trải nghiệm nhiều hơn trong cuộc sống, khuyến khích con đặt câu hỏi và hướng dẫn con cách tìm kiếm câu trả lời bằng cách đọc và tra cứu từ những cuốn sách.

Truyện tranh không có lỗi. Và vì thế, thay vì trở thành một nhà kiểm duyệt độc đoán, bạn có thể trở thành một người đồng hành để giúp con lựa chọn những cuốn truyện tranh hấp dẫn và thú vị, đồng thời nhận ra rằng bên ngoài thế giới thú vị đó của các truyện tranh, còn vô vàn những cuốn sách tuyệt diệu khác mà chúng ta cần khám phá, bởi tri thức vốn dĩ là rất đẹp đẽ và hấp dẫn.

Nguyễn Ngọc Minh – BV nhi đồng thành phố

Post Comment